วิธีการควบคุมมอเตอร์แบบเรียงลำดับ

 

  ในการควบคุมมอเตอร์เรียงตามลำดับนั้นจะต้องให้มอเตอร์ตัวแรกทำงานก่อน  และมอเตอร์ตัวที่สองถึงจะทำงานตามได้  เมื่อต้องการหยุดการทำงานสามารถหยุดการทำงานของมอเตอร์ทั้งสองตัวพร้อมกันได้  และเมื่อมอเตอร์ตัวใดตัวหนึ่งเกิดทำงานเกินกำลังมอเตอร์จะหยุดพร้อมกันทั้งสองตัว วงจรมอตอร์ทำงานเรียงตามลำดับนี้นิยมใช้กับงานสายพานลำเลียงหรืองานที่มี การควบคุมต่อเนื่องและหยุดพร้อมกัน  รายละเอียดในการที่จะใช้อุปกรณ์ที่ประกอบกันเป็นวงจรมีดังนี้

1.สวิตช์ปุ่มกดสีแดงปกติปิด 1 ตัว = S1 (Push Button switch N.C. 

2.สวิตช์ปุ่มกดสีเขียวปกติปิด 1 ตัว =S2 (Push Button switch N.O. )

3.สวิตช์ปุ่มกดสีเหลืองปกติปิด 1 ตัว =S3 (Push Button switch N.O. )

4.คาร์ทริคฟิวส์ วงจรกำลัง3 ตัว = F1 (Power Fuse)

5.คาร์ทริคฟิวส์วง จรควบคุม1 ตัว = F2 (Control Fuse)

6.โอเวอร์โหลดรีเลย์ 3 เฟส=F3 (Thermal Over Load Relay 3 Phase ) ้ป้องกันมอเตอร์ตัวที่1

   โอเวอร์โหลดรีเลย์ 3 เฟส=F4 (Thermal Over Load Relay 3 Phase ) ป้องกันมอเตอร์ตัวที่2

7.คอนแทคเตอร์มอเตอร์ตัวที่1= K1 (Contactor of Motor1)

8.คอนแทคเตอร์มอเตอร์ตัวที่2 = K2 ) (Contactor of Motor2)

9.มอเตอร์ 3 เฟส=M1และM2 ( 3 Phase Motor) 2 ตัว

ขั้นตอนการทำงาน

  1. เมื่อกดสวิตช์ S3 ขณะที่คอนแทคเตอร์ K1 ยังไม่ทำงาน คอนแทคเตอร์  K2  จะไม่ทำงานเพราะคอนแทคปกติเปิดของ K1ในแถว 3 ยังเปิดอยู่ 

  2. เมื่อกด S2 ทำให้คอนแทคเตอร์ K1 ในแถวที่1ทำงานและหน้าสัมผัสปกติเปิดของK1ในแถวที่2จะต่อวงจรทำให้คอนแทคเตอร์ K1 ทำงานตลอดเวลา

 และคอนแทคช่วยปกติเปิด K1 ชุดที่2 ในแถวที่3 ปิดจะต่อวงจรทำให้ K2  พร้อมที่จะทำงานเมื่อกด S3

  3. หลังที่ปล่อยสวิตช์ S2 แล้วคอนแทคเตอร์ K1 ก็ยังคงทำงานอยู่ตลอดเวลา

  4.  เมื่อกด S3 คอนแทคเตอร์ K2 ก็จะทำงานคอนแทคปกติเปิด K2 ในแถว4 จะต่อวงจรให K2 ทำงาน ตลอดเวลาหลังจากที่ปล่อยนิ้วออกจาก S3 ไปแล้ว

  5. หากต้องการให้หยุดทำงานให้กด S1 K1 และ K2จะหยุดทำงาน     มอเตอรตัวที่1 และ2 หยุดหมุน 

  6. และเมื่อเกิดสภาวะโอเวอร์โหลดที่ F3หรือ F4คอนแทคเตอร์ K1 และ K2 จะหยุดทำงาน

   7.เมื่อเกิดโอเวอร์โหลดจะให้ทำงานใหม่ให้กดปุ่มรีเซ็ทของโอเวอร์โหลดตัวที่ TRIP    แล้วทำการกด S2 ให้คอนแทคเตอร์ K1 ทำงานมอเตอร์1 ก่อนแล้วกด S3 ให้คอนแทคเตอร์ตัวที่2ทำงานมอเตอร์2  ทำงาน

9.1การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้าเเบบเรียงลำดับด้วยมือ

วงจรควบคุมมอเตอร์หลายหลายเครื่องในงานอุตสาหกรรมบางประเภทจำเป็นต้องใช้มอเตอร์แต่ละเครื่องทำงานร่วมกันโดยบางครั้งการทำงานร่วมกันอาจอยู่ในลักษณะที่ต้องให้มอเตอร์เครื่องแรกทำงานก่อนแล้วอีกเครื่องหนึ่งทำงานภายหลังซึ่งลักษณะการควบคุมของวงจรดังกล่าวเรียกว่าวง “จรควบคุมเรียงลำดับ”

วงจรควบคุมดังกล่าวอาจแบ่งประเภทของการควบคุมออกเป็น 2 ลักษณะคือ

 -วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบต่อเนื่อง

 -วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบไม่ต่อเนื่อง

3.2 วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับสัญลักษณ์มาตรฐาน IEC

 3 .2.1 วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบต่อเนื่อง

  วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบต่อเนื่องแบ่งเป็น 2 แบบคือ

  -วงจรควบคุมแบบใช้สวิตซ์ปุ่มกด

  -วงจรควบคุมแบบใช้รีเลย์ตั้งเวลา 

  

 ในรูปที่ 3-1 ก. เป็นวงจรกำลังของการควบคุมให้มอเตอร์ทำงานเรียงลำดับหมายเลขแสดงลำดับแถวของวงจรกำลังจะเริ่มตั้งแต่เลขหลักสิบเช่น  11,21 หรือ 31 เรียงไปเรื่อยๆโดยต้องไม่ซ้ำกับหมายเลขลำดับแถวของวงจรควบคุม 

 

วงจรควบคุมในรูปที่ 3-2  ก็คล้ายคลึงกับวงจรควบคุมในรูปที่  3-1 ข. เพียงแต่เลือกคอนแทคของโอเวอร์โหลดรีเลย์ F31 และ F32 เป็นแบบ 3จุด โดยต่อคอนแทคปกติเปิดของมันเข้ากับหลอดสัญญาณ H1 ดังนั้นถ้าหากมอเตอร์มีกระแสไหลมากเนื่องจากโหลดเกิน คอนแทคปกติปิดของ F31 หรือ F32 จะเปิดวงจรออกไปต่อวงจรให้หลอดสัญญาณ H1 ทำงาน

 3 เครื่องทำงานเรียงลำดับแบบใช้สวิตช์ปุ่มกด

ในรูปที่ 3-4 เป็นวงจรควบคุมให้มอเตอร์ทำงานเรียงลำดับโดยใช้รีเลย์ตั้งเวลา การทำงานของวงจร เมื่อกดสวิตช์ปุ่มกด S2 จะทำให้คอนแทคเตอร์ K1 ในแถวที่ 2 จะต่อวงจรให้คอนแทคเตอร์ K1 และรีเลย์ตั้งเวลา K3T ทำงานตลอดเวลา ขณะเดียวกันคอนแทคช่วยปกติเปิด K1 ในแถวที่ 3 จะต่อวงจรรอไว้เพื่อให้ K2 ทำงาน เมื่อครบกำหนดเวลาที่ตั้งไว้ของรีเลย์ตั้งเวลา คอนแทค K3T ในแถวที่ 3 จะต่อวงจรให้คอนแทคเตอร์ K2 ทำงาน ขณะนี้มอเตอร์จะทำงานทั้ง 2 เครื่อง ถ้าต้องการหยุดมอเตอร์ให้กดสวิตช์ปุ่มกด S1 มอเตอร์ทั้ง 2 เครื่องจะหยุดทำงาน คอนแทคทุกอันจะกับสู่สภาพเดิม 

3.2.2 วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบไม่ต่อเนื่อง

 วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบไม่ต่อเนื่อง แบ่งเป็น 2 แบบ คือ

 -วงจรควบคุมแบบใช้สวิตช์ปุ่มกด

 -วงจรควบคุมแบบใช้รีเลย์ตั้งเวลา

3.3วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับ สัญลักษณ์มาตรฐานอเมริกา\แคนาดา

 3.3.1 วงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบต่อเนื่อง

 

 ในรูปที่ 3-9 ก. เป็นไวริ่ง ไดอะแกรม ของวงจรถูกควบคุมให้มอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบต่อเนื่องโดยใช้สวิตช์ปุ่มกด 2 ชุด สำหรับรูปที่ 3-9 ข.เป็นไลน์หรือแลดเดอร์ ไดอะแกรมแสดงเฉพาะวงจรควบคุมโดยใช้สวิตช์ปุ่มกด 2 ชุด มอเตอร์ M1 ต้องทำงานก่อนเสมอ มอเตอร์ M2 จึงจะทำงานได้ เมื่อปุ่มกด “สตาร์ท” ของสวิตช์ปุ่มกดชุดแรกในแถวบน คอยล์ M1 ทำงาน หลังจากมอเตอร์ M1 ทำงานจึงจะสามารถกดปุ่มสตาร์ทของปุ่มกดชุดที่สองในแถวล่างเพื่อให้มอเตอร์ M2 ทำงานต่อเนื่องกันได้หากมีมอเตอร์ M3 ก็สามารถต่อเข้าไปในวงจรได้เช่นเดียวกับการต่อมอเตอร์M2 หากกดปุ่ม “หยุด” ในแถวบนหรือมอเตอร์ M1 มีโหลดเกิน มอเตอร์จะหยุดทำงานทั้งสองเครื่อง แต่ถ้าปุ่มกด “หยุด” ในแถวล่างหรือมอเตอร์ M2 จะหยุดทำงานเพียงเครื่องเดียว

 

 ในรูปที่ 3-10 เป็นวงจรควบคุมมอเตอร์ทำงานเรียงลำดับแบบอัตโนมัติ โดยใช้ปุ่มกดชุดเดียว การทำงานของวงจรเมื่อกดปุ่ม “สตาร์ท” คอยล์ M1 จะต่อวงจรให้มอเตอร์ M1 ทำงานคอนแทคช่วย M1 ในแถวที่ 2 จะต่อวงจรให้คอยล์ M2 และมอเตอร์ M2 ทำงาน คอนแทคช่วย M2 ในแถวที่ 3 จะต่อวงจรให้คอยล์ M3 และมอเตอร์ M3 ทำงาน

9.2 การควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้าเเบบเรียงอัตโนมัติ

จากวงจรกำลังจะใช้คอนแทคเตอร์สองตัวในการ ให้มอเตอร์ทำงาน คอนแทคเตอร์แรก ( K1) ต่อให้กับมอเตอร์ตัวที่1 (M1) ทำงานคอนแทคเตอร์ตัวที่2 (K2)  ต่อให้กับมอเตอร์ตัวที่2 (M2) ทำงาน  และมีอุปกรณ์การป้องกันสายเมนฟิวส์ 3 ตัว เมื่อเกิดการลัดวงจรจะไม่มีกระแสไฟฟ้าไหลไปยังมอเตอร์ทั้งสองได้ และมีอุปกรณ์ป้องกันมอเตอร์ทั้งสองไม่ให้เกิดการเสียหายเมื่อมอเตอร์ทำงานเกินกำลัง  อุปกรณ์นั้นคือโอเวอร์โหลดรีเลย์ 

       F3  เป็นโอเวอร์โหลดรีเลย์ป้องกันมอเตอร์ตัวที่1

       F4  เป็นโอเวอร์โหลดรีเลย์ป้องกันมอเตอร์ตัวที่2