วงจรควบคุมมอเตอร์ไฟฟ้า

แบบวงจรที่ใช้ในงานควบคุมมอเตอร์ แบ่งออกได้เป็น 4 แบบด้วยกัน ดังนี้
1. แบบวงจรสายเดียว (One Line Diagram)
2. แบบวงจรแสดงการทำงาน (Schematic Diagram)
3. แบบวงจรงานจริง (Working Diagram)
4. แบบวงจรประกอบการติดตั้ง (Constructional Wiring Diagram)

แบบวงจรสายเดียวในวงจรควบคุมมอเตอร์ จะเขียนในวงจรกำลัง ซึ่งโดยปกติจะมี 3 เส้น สำหรับระบบไฟฟ้า 3 เฟส แต่จะเขียนเพียงสายเดียวเท่านั้น เนื่องจากในระบบไฟฟ้ากำลัง จะไม่มีความยุงยากของการต่อนั่นเอง ซึ่งผู้ที่มีความรู้จะสามารถต่อได้ถูกต้อง โดยไม่จำเป็นต้องเขียนให้ครบทั้ง 3 สาย

 
                                                                          ภาพแสดงวงจรแบบสายเดียว ในวงจรควบคุมมอเตอร์

 วงจรแสดงการทำงานสามารถแบ่งตามลักษณะของวงจรได้เป็น แบบ ด้วยกันคือ
            1. วงจรกำลัง (Power Circuit)
            2. วงจรควบคุม( Control Circuit)

วงจรกำลัง (Power Circuit)

แบบวงจรนี้คือส่วนของระบบไฟฟ้าที่จ่ายให้กับมอเตอร์นั่นเอง จะเขียนรายละเอียดของวงจรกำลังเท่านั้น โดยเริ่มจากแหล่งจ่ายกำลัง ผ่าน Main Fuse (F1)   Main Contactor (K1) Overload Relay (F3) และต่อเข้ามายังมอเตอร์ ตามภาพด้านล่าง
 
                                                                                                ภาพที่ 1 แสดงวงจรกำลัง
 

วงจรควบคุม (Control Circuit)

 
แบบนี้ได้จากการจับต้นและปลายของวงจรควบคุมในแบบงานจริงจับยืดออกมาเป็นเส้นตรง สายแยกต่างๆ จะเขียนในแนวดิ่งและแนวระนาบเท่านั้น ส่วนประกอบของอุปกรณ์จะนำมาเขียนเฉพาะส่วนที่ใช้ในวงจรควบคุมเท่านั้น คอนแทครีเลย์หรือคอนแทคเตอร์ สามารถเขียนแยกกันอยู่ในส่วนต่างๆ ของวงจรได้ โดยจะเขียนกำกับด้วยอักษรและตัวเลขไห้รู้ว่าเป็นของคอนแทคเตอร์ของอุปกรณ์ตัวใด

                                                                                               
                                                                                                ภาพที่ 2 แสดงวงจรควบคุม
             จากภาพที่ 2 ในการต่อวงจรควบคุม จะเห็นว่าวงจรจะมีการต่ออยู่ 2 แถว
  ในการต่อวงจรให้ทำการต่อเป็นแถวให้ครบถ้วนตามลำดับ แล้วจึงเริ่มต่อวงจรในแถวต่อไปจนครบ เพื่อป้องกันการต่อวงจรไม่ครบตามวงจร 
จากวงจร จึงต่อวงจรตามลำดับ ดังนี้
 
แถวที่ 1
1. ต่อสายจาก L 1 เข้า ฟิวส์ควบคุม F2
2. ต่อสายออกจาก F2 เข้า คอนแทคปกติปิด ของสวิตซ์ปุ่มกด S1
3. ต่อสายออกจาก คอนแทคปกติปิด ของสวิตซ์ปุ่มกด S1 เข้า คอนแทคปกติเปิด ของสวิตซ์ปุ่มกด S2
4. ต่อสายออกจาก คอนแทคปกติเปิด ของสวิตซ์ปุ่มกด S2 เข้า คอยล์ ของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1 
5. ต่อสายออกจาก คอยล์ของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1 เข้า สายนิวตรอลของแหล่งจ่าย จบแถวที่ 1
 
แถวที่ 2
1. ต่อสายจากจุดออก ของคอนแทคปกติปิด สวิตซ์ปุ่มกด S1 หรือ จุดเข้าของคอนแทคปกติเปิดสวิตซ์ปุ่มกด S2 (ระหว่าง คอนแทคปกติปิด ของสวิตซ์ปุ่มกด S1 และ คอนแทคปกติเปิด ของสวิตซ์ปุ่มกด S2) เข้า คอนแทคช่วยแบบปกติเปิดของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1
2.  ต่อสายออกจาก  คอนแทคช่วยแบบปกติเปิดของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1 เข้า  จุดออกของสวิตซ์ปุ่มกด S2 หรือ จุดเข้าของคอยล์ของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1 (ระหว่างคอนแทคช่วยแบบปกติเปิดของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1 และ จุดเข้าของคอยล์ของแมกเนติกคอนแทคเตอร์ K1) จบแถวที่ 2 

แบบวงจรงานจริง

 

 แบบชนิดนี้จะเขียนคล้ายกับลักษณะงานจริงคือส่วนประกอบของอุปกรณ์ต่างๆ จะเขียนเป็นชิ้นเดียวไม่แยกออกจากกันและสายต่างๆ จะต่อ กันที่จุดเข้าสายของอุปกรณ์เท่านั้นซึ่งเหมือนกับลักษณะของงานจริ

แบบวงจรแสดงการติดตั้ง

 

ในระบบควบคุมจะประกอบไปด้วยแผงควบคุมตู้สวิตช์บอร์ด และโหลดที่ต้องการควบคุมซึ่งมักจะแยกกันอยู่ในต่างที่กันในส่วนต่างๆเหล่านี้จะเขียนแสดงรายละเอียดด้วยวงจรงานจริงและจะประกอบเข้าด้วยกันที่แผงต่อสาย โดยใช้วงจรสายเดียว สายที่ออกจากจุดต่อสายแต่ละอันจะมีโค๊ดกำกับไว้ให้รู้ว่าสายนั้นจะไปต่อเข้าจุดใด